Έρευνα για τον Εθνικισμό σε Ελλάδα και Τουρκία

Μεγαλύτερο κίνδυνο για την χώρα τους βλέπουν οι Τούρκοι τις ΗΠΑ. Οι Έλληνες την Τουρκία, την Αλβανία και την Δημοκρατία της Μακεδονίας...

Αποκαλυπτικά στοιχεία για τον εθνικό αυτοπροσδιορισμό των πολιτών σε Ελλάδα και Τουρκία, για τον εθνικισμό στις δύο χώρες ακόμη και για τις αντιφάσεις που παρουσιάζει η λεγόμενη «εθνική συνείδηση», φέρνουν στο φως δύο έρευνες, που έγιναν με παρόμοια ερωτήματα στις δυο πλευρές του Αιγαίου: Ξεκίνησε και απλώθηκε στην Τουρκία από το Πανεπιστήμιο Μπιλγκί της Κωνσταντινούπολης, σε 15 περιοχές της Τουρκίας, με την εταιρεία Infacto Research Workshop.


Στην Ελλάδα ήταν το Κέντρο Πολιτικής Ερευνας κι Επικοινωνίας (ΚΠΕΕ) που ανέλαβε την πρωτοβουλία για το αντίστοιχο γκάλοπ με την εταιρεία Κάπα Research. «Πιστεύουμε ότι η κοινωνία μας πρέπει να εμβαθύνει στη διαμόρφωση μιας συγκροτημένης στρατηγικής για το μέλλον και ο τρόπος που αντιμετωπίζουν οι πολίτες τα εθνικά θέματα είναι μια κρίσιμη παράμετρος», όπως σημειώνει στην «Κ.Ε.» ο πρόεδρος του ΚΠΕΕ Γ. Ψάλτης.

1 Το πρώτο σημαντικό εύρημα αφορά τις απειλές τις οποίες Ελληνες και Τούρκοι θεωρούν μεγαλύτερες για τη χώρα τους. Οι Ελληνες, με συντριπτική διαφορά θεωρούν ως κύρια απειλή την Τουρκία (77,7%), με μακράν δεύτερη την Αλβανία (5,6%) και τρίτη την ΠΓΔΜ (2,3%).

*Στην Τουρκία είναι αλλιώς: Για τους Τούρκους, ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι, όπως θα φανταζόταν κανείς, η Ελλάδα, αλλά οι ΗΠΑ (35,6%).

Δεύτερη απειλή (25,8%) θεωρείται η δημιουργία κουρδικού κράτους στο Βόρειο Ιράκ και ακολουθεί σε απόσταση η Ελλάδα με ποσοστό μόλις 9,5%.

2 Ενδιαφέρον, ειδικά για τους Ελληνες, έχει το ερώτημα αν υπάρχουν «αλύτρωτες πατρίδες». Περίπου 75% των απαντήσεων είναι καταφατικές και από αυτές: το 59,95% ονομάζει «αλύτρωτη πατρίδα» το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου, το 40% τη Βόρεια Ηπειρο, ενώ για το 22,1% οι αλύτρωτες πατρίδες βρίσκονται στη Μακεδονία και στον Πόντο.

*Ωστόσο, στο ερώτημα αν πρέπει να επανακτήσουμε τα «πάλαι ποτέ εδάφη του Ελληνισμού με στρατιωτικά μέσα» η απάντηση είναι καθαρά αρνητική με ποσοστό 80,35%, έναντι μόλις 17,7% που απαντά «ναι».

3 Στη συγκριτική ερευνα για τον εθνικισμό, επιχειρείται να προσδιοριστούν στερεότυπα και να διερευνηθούν βαθύτερες αντιλήψεις για την εθνική ταυτότητα των δύο λαών.

*Στο ερώτημα «τι σημαίνει έθνος», το 55,1% των Ελλήνων απαντά «μια ομάδα ανθρώπων με κοινό παρελθόν και θέληση να συνεχίσουν να υπάρχουν ως κοινότητα». Επίσης, το 57,4% αποδίδει στον εθνικισμό αρνητική έννοια και με βαθμολόγηση από το 1 ώς το 10 (όπου το 1 αντιστοιχεί στο καθόλου εθνικιστής και το 10 στο πολύ εθνικιστής) το 43,2% των Ελλήνων καταγράφεται από το 1 ώς το 4, ενώ στην ίδια κατηγορία καταγράφεται μόλις το 12% των Τούρκων.

*Αντίστοιχα, στην κατηγορία των «πολύ εθνικιστών» (από το 7-10) καταγράφεται το 31,2% των Ελλήνων, ενώ το ποσοστό για την ίδια κατηγορία στην Τουρκία εκτινάσσεται στο 62%.

Φωτο: http://www.enet.gr/online/online_text/c=110,id=20573804
4 Το ότι οι Ελληνες καταγράφονται ως «πατριώτες» αλλά σαφώς πιο «κοσμοπολίτες», προκύπτει και από τα υπόλοιπα ευρήματα της έρευνας.

*Το 49,1% των Ελλήνων επιλέγει τον χαρακτηρισμό «πολίτης της Ελλάδας», το 33,5% «πατριώτης», το 25,1% «πολίτης του κόσμου» και το 19,9% «πολίτης της Ευρώπης» έναντι μόλις 6,7% που συγκεντρώνει ο χαρακτηρισμός «εθνικιστής».

*Στην Τουρκία τα πράγματα είναι αρκετά διαφορετικά, αφού οι ερωτηθέντες δηλώνουν πολύ πιο «κλειστοί» στη χώρα τους: Ο χαρακτηρισμός «πατριώτης» συγκεντρώνει 50,8% «πολίτης της Τουρκίας» 41,7%, «εθνικιστής» 36,4% και «ακραίος εθνικιστής» 15,6%, ενώ «πολίτης του κόσμου» το 20,4%.

5 Το 73,3% των Τούρκων δηλώνει ότι προτιμά τουρκικά προϊόντα ακόμη κι αν είναι ακριβότερα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τους Ελληνες καταναλωτές φτάνει στο 58,8%.

*Και οι δυο λαοί είναι πεπεισμένοι ότι δεν έχουν φίλους: «Ο Τούρκος δεν έχει άλλο φίλο από τον Τούρκο» πιστεύει το 71,3% στη γειτονική χώρα, ενώ στη χώρα μας το 54,5% συμφωνεί με τη ρήση ότι «οι Ελληνες είναι έθνος ανάδελφο».

6 Χαρακτηριστικό στοιχείο των διαφορετικών αξιών για κάθε λαό αποτελούν οι απαντήσεις για τα χαρακτηριστικά που δεν ταιριάζουν στην ταυτότητα των δύο λαών.

*Για τους Ελληνες, λοιπόν, δεν είναι συμβατό με την ταυτότητά μας «να μην είναι κάποιος δημοκρατικός» (47%), «να είναι φανατικός εθνικιστής» (29,4%), «να είναι μουσουλμάνος, εβραίος ή αλλου δόγματος» (20,9%).

*Για τους Τούρκους η «διαφορετικότητα» αποτελεί σημαντικό αρνητικό στοιχείο. Σύμφωνα με τις απαντήσεις δεν ταιριάζει με το να είναι κανείς Τούρκος να είναι άθεος (45,1%), να είναι χριστιανός ή εβραίος (38,1%), να είναι ομοφυλόφιλος (23,1%), να είναι κομμουνιστής (20,8%). Τέλος, σημαντικό ποσοστό (19,4%), βάσει και της διαμάχης που βρίσκεται σε εξέλιξη, θεωρεί μη συμβατό με το να είναι κάποιος Τούρκος, το να είναι φανατικός ισλαμιστής.

7 Στο ερώτημα για την πιο πετυχημένη περίοδο στην Ιστορία των δύο χωρών, για το 47,5% των Ελλήνων είναι η κλασική αρχαιότητα, για το 13,4% το Βυζάντιο, για το 11,8% η περίοδος του Ελληνικού Διαφωτισμού και της Ελληνικής Επανάστασης, για το 6,7% η Εθνική Αντίσταση, για το 6% τα χρόνια της Μεταπολίτευσης.

*Για την πλειοψηφία των Τούρκων (74,6%) η πιο πετυχημένη εποχή ήταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία, της οποίας σύμφωνα με το 56,7% η τουρκική Δημοκρατία αποτελεί συνέχεια.

8 Στο κεφάλαιο των σχέσεων των δύο χωρών με την Ευρώπη, οι απαντήσεις, όπως είναι φυσικό, ποικίλλουν, αφού η σχέση Ελλάδας και Τουρκίας με την Ε.Ε. είναι εντελώς διαφορετική. Ετσι, λοιπόν, αν γινόταν δημοψήφισμα στην Τουρκία το 63,1% θα ψήφιζε υπέρ της ένταξης, μολονότι την ίδια στιγμή η πλειοψηφία (50,3%)έχει την άποψη ότι η Ε.Ε. προσπαθεί... να διαιρέσει την Τουρκία.

9 Οσον αφορά τα πρόσωπα που έχουν συνεισφέρει να ακουστεί το όνομα Ελλάδας και Τουρκίας στο εξωτερικό, για τη χώρα μας στην πρώτη θέση βρίσκεται η Μελίνα Μερκούρη (20%), στη δεύτερη οι μεγάλοι έλληνες ποιητές που κέρδισαν το Νόμπελ Λογοτεχνίας (19,6%) και στην τρίτη οι έλληνες ολυμπιονίκες.

Ο Τούρκος Ρεχάγκελ

*Για τους Τούρκους στην κορυφή βρίσκεται... ο προπονητής ποδοσφαίρου Φατίχ Τερίμ (15,5%), στη δεύτερη η τραγουδίστρια Σερτάμπ (15,3%) και μόλις, στην τρίτη ο γνωστός συγγραφέας Γιασάρ Κεμάλ.

10 Οι διαφορές και οι ομοιότητες ανάμεσα στους δύο λαούς καταγράφονται και στο ερώτημα «ποιος εκφράζει καλύτερα την εθνική συνείδηση στις δύο χώρες;»

*Στην Ελλάδα η πρώτη θέση ανήκει στον ποιητή του εθνικού μας ύμνου Δ. Σολωμό (18%). Στη δεύτερη βρίσκεται ο Θ. Κολοκοτρώνης (16,1%) και στην τρίτη ο Ελ. Βενιζέλος (14,4%).

Ακολουθούν ο Ρήγας Φεραίος (13,4%) και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής (9,6%) με τον Ανδρέα Παπανδρέου (9,3%).

* Για τους Τούρκους στην πρώτη θέση βρίσκεται με διαφορά ο Κεμάλ Ατατούρκ (85,6%) και ακολουθούν ο Μεχμέτ Ακίφ Ερσόι (56,4) (στιχουργός του τουρκικού εθνικού ύμνου), ο ακροδεξιός πολιτικός Τουρκές (14,5%), ο εκ των θεμελιωτών της σύγχρονης τουρκικής συνείδησης στα μέσα του 19ου αιώνα Ζιγιά Γκοκάλπ (7,3%), ο Μπ. Ετζεβίτ (4,5%) και ο ιδρυτής των «γκρίζων λύκων» Αμπντουλάχ Τσατλί (1,8%)...

Επιμέλεια: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΙΟΔΡΑΣ
Πηγή: http://www.enet.gr/online/online_text/c=110,id=20573804